Χαρακτηρίζεται ο ιατρός που έχει ολοκληρώσει την εκπαίδευση (ειδικότητά του) στην Παθολογία. Διεθνώς χρησιμοποιείται ο όρος «Εσωτερική Παθολογία» με αφορμή το γεγονός ότι η παθολογία εστιάζει στα εσωτερικά όργανα. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει τουλάχιστον 5ετή θητεία, ιδεατά σε τριτοβάθμια νοσοκομεία, κατά την οποία αποκτάται ουσιαστική εμπειρία σε πολυσύνθετα νοσήματα που αφορούν όλα τα συστήματα του οργανισμού ατόμων άνω των 16 ετών. Η εμπειρία αυτή περιλαμβάνει τόσο την κλινική εξέταση, την ενορχήστρωση εργαστηριακών, απεικονιστικών ή άλλων εξετάσεων όσο και τη διενέργεια πιο σύνθετων πράξεων, όπως παρακεντήσεις (π.χ. οσφυονωτιαίες, πλευριτικού ή ασκιτικού υγρού), τοποθέτηση κεντρικών γραμμών κτλ.

Ο γενικός ιατρός αποτελεί, εν αντιθέσει, μία τελείως διαφορετική ειδικότητα η οποία περιλαμβάνει σύντομη εκπαίδευση σε πλήθος ιατρικών πεδίων (ορθοπεδική, παιδιατρική, γυναικολογία μαιευτική, παθολογία, χειρουργική), προκειμένου ο εκπαιδευθείς γενικός ιατρός να μπορεί να διεκπεραιώσει σε επίπεδο πρώτης γραμμής βασικά μείζονα ζητήματα σε ασθενείς όλων των ηλικιακών ομάδων.

Συνεπώς, ο ειδικός παθολόγος δύναται να «συνθέτει» το ιστορικό, τα συμπτώματα, και τα ευρήματα της κλινικής του εξέτασης, ώστε να ενορχηστρώνει τον περεταίρω έλεγχο και να καταλήγει στη διάγνωση και τη θεραπεία ή την παραπομπή σε άλλον ειδικό. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να αποτελεί και τον ιατρό αναφοράς,  πριν την επίσκεψη σε άλλη υποειδικότητα, προκειμένου να είναι εφικτή η σφαιρικότερη και πληρέστερη θεώρηση των συμπτωμάτων. Για παράδειγμα, ένα επιγαστρικό άλγος («στομαχόπονος», «κάψιμο») μπορεί να κρύβει μία σοβαρή καρδιολογική νόσο, ενώ ένας πόνος στο στήθος μία γαστρίτιδα. Συνεπώς μία πρώτη επίσκεψη σε βασικό παθολόγο θα συμβάλλει στην άμεση, ταχύτερη και ουσιαστική διερεύνηση όλων των συστημάτων και την ορθότερη παραπομπή στον ειδικό.

Αξίζει να τονιστεί, πως ο έμπειρος ειδικός παθολόγος θα πρέπει να προσεγγίζει τον ασθενή του με ευρεία οπτική, με πληρότητα, με χρόνο, να μην παραβλέπει την ιδιαίτερη αλληλεπίδραση της ψυχικής σφαίρας με τις σωματικές νόσους